Një zambak Dibre në Athinë

0

Në kujtim të Luan Matit, dentistit të qeshur, djalë Dibre në mërgim…

Sa herë kthehem nga vendlindja, nga trojet e mija që i qëndrojnë Brezhdanit si ballkon e ku kam dëshirë gjithnjë të fotografoj e të fotografohem, diçka marr. Radhën e fundit, nëntor 2015, mora me vete një shportë me ftonj.
Disa i preva me thikë dhe i ndava thela-thela me djalin dhe gruan larg vendlindjes. Disa  ua mora lëkurën dhe zemrën dhe bëra një kavanoz me prevede. Tulin e bëra reçel…
Tre kokrra, zverdhur në ngjyrë ari i kam vënë në një kanistër në një qosh të sallonit të ndenjjes për të mbledhë në trup dhe shpirt aromën e vendlindjes…
Vite më parë, kur po largohesha, shkula nga krahu i djathtë i tunelit të pemëve dhe luleve aq të dashura të nënës sime, lule që kunata i ruante me kujdes, një rrënjë të madhe zambaku. Kishte shumë zambakë midis luleve të tunelit, shumë. E shkula me kujdes që me rrënjët të marrë edhe dheun, truallin që sa herë shkoj më vjen ta ha, ta fus në gjak e ta marr me vete. E mbështolla me një copë të lagur dhe e futa në çantë.
Në Athinë e vura në një vazo. U rrit, u degëzua, çeli lule. Kujdesesha për të si me një fëmijë. Ishte një aromë vendlindje në shtëpinë time në mërgimin e zi…
*             *                 *

…Një zile telefoni…
E kapi Natasha që u gjend më pranë aparatit. Dikush në anën tjetër të telefonit diçka  i përcolli, një si lloj brenge e lutjeje….
– Ishte Linda, më tha e ngrysur. E mban mend Luan Matin?
– Po i thashë, djalin e Kizes dhe Samiut, dentistin. Pse?
– Ka ndërruar jetë.
– Më vjen keq, i thashë.
– Ishte e motra, Linda, vazhdoi. Nesër varroset në varrezat e Zografos. Mu lut që të thuash disa fjalë në varrim.
U ktheva në kujtimet e largëta të jetës sime, kohën kur punoja me babanë e tij, Samiun, ai në komitetin ekzekutiv e unë në lokalitetin e qendrës, muhabetin dhe respektin që përcillte ai njeri babaxhan me të gjithë, por veçanërisht me mua kur merrte e shikonte sa saktë dhe me përgjegjësi i kisha plotësuar dokumentet që lidheshin me punën dhe profesionin tim të agronomit të mesëm.
Luanin e mbaja mend më pak. Nuk kisha pirë ndonjëherë kafe me të.  Me vëllezërit e tij, po. Nuk isha vizituar asnjëherë nga ai. Megjithatë bluza e bardhë, e qeshura në marrëdhëniet me njerëzit më erdhi menjëherë në kujtesë.
Mjeku dentist Pandeli Gole, një sarandjot mjeshtër në profesion, shokë kursi në specializim me stomatologun Zenel Zeneli, doktor i shkencave mjekësore, i cili ka afro njëzet vjet që kujdeset për gojën time, një ditë më pyeti në se njihesha me Luan Matin. I thashë se po dhe radhita miqësinë me të atin dhe vëllezërit. Më tha se punon dentist në një lagje në periferi të Athinës. Më foli me respekt për të, më dha edhe numrin e telefonit…
E mora në telefon. Biseduam gjatë. E lamë të takohemi për të gjerbur së bashku kafen e mërgimtarit e për të udhëtuar në vendlindje mes njerëzve.
Nuk qe e thënë. Ai në punë si dentist e unë në punë si kopshtar nuk e gjetëm kohën të takoheshim.
Natasha që mbante vazhdimisht lidhje me Lindën, të motrën, një ditë më tha se Luani ishte sëmurë. Një lloj kanceri që lidhej me gjëndrat e pështymës e kishte mbërthyer në shtrat.
Kërkova adresën dhe e lamë që një ditë të shkojmë ta shohim. Nuk ishte e mundur. Luanin e kishte vënë poshtë jo vetëm sëmundja por edhe humbja e punës. Nuk punonte dhe kur në mërgim nuk punon jeta bëhet e vështirë, për vete dhe për fëmijët. Punonte vetëm e shoqja. I shërbente një grekeje plakë njëzet e katër orë pa ndërprerje. Grekja i lëshoi një dhomë Luanit. E sëmurë nga zemra Ajo do të kujdesej për Luanin si për djalin e saj.
E pashë greken në ceremoninë kishtare të varrimit, e pashë edhe tek ecte e mbajtur mbi shkop drejt varrezave. I dhashë dorën dhe e përgëzova kur pimë kafen e lamtumirës.
Për ta takuar së gjalli Luanin nuk mundëm. Nuk deshëm të shqetësonim plakën greke me zemër hambar siç thuhet për njerëz si ajo në vendlindjen time.
…U ula në kompjuter dhe diçka shkrova, diku tek një faqe, një lloj të shkruari midis nekrologjisë dhe meditimit.
          I dashur Luan !

Po i drejtohem shpirtit tënd, shpirt i cili edhe na dëgjon, edhe  na shikon, edhe na buzëqesh, edhe na përkëdhel me ato duart e tua të buta.
Jemi këtu një grup i vogël dibranësh, është shoqja juaj e jetës, vëllezër, motra, nipër mbesa, njerëz që të deshën dhe të duan. Janë miq grekë me të cilët na lidhi jeta në emigracion, që të deshën aq sa të duam ne.
Janë edhe ata që fizikisht nuk janë këtu, janë larg; në Tiranë, në Dibër, në vise të tjera shqiptare, në emigracionin e zi. Janë me shpirt e me zemër. Loti i tyre, atje ku bije, çan gurin e djeg drurin, është më i fortë, më i nxehtë se loti jonë. Është loti i njerëzve të pa ngushëllueshëm.
I dashur Luan !
Ikja jote po na dhemb shumë. Është një ikje shumë e parakohshme, një ikje në pjekurinë tuaj njerëzore, një ikje në pjekurinë më të lartë profesionale. Dibra do ta mbajë mend kurdoherë humanizmin tuaj të madh, fjalën tuaj të mirë, profesionalizmin tuaj të lartë. Ti ishe njëri ndër mjekët stomatologë më të mirë në Dibër, një njeri prej të cilit mësonin jo vetëm kolegët e rinj por edhe ata me shumë vite pune.
Ti do të na mungosh, i dashur Luan, do të na mungosh të gjithëve por në veçanti do tu mungosh  njerëzve që të qëndruan pranë në momentet e fundit të jetë, gruas tuaj të dashur, djalit dhe vajzës, motrës tënde Lindës, të gjithë njerëzve të gjakut tënd të gjerë, gjak me shumë vëllezër e motra, me shumë nipër e mbesa, gjakut që rrodhi nga damarët e SAMIUT dhe KIZES që i nderonte dhe respektonte e tërë Dibra.
I dashur Luan !
Para dy vjetësh, kur isha në Dibër, nga kopshti i prindërve të mi në Brezhdan, shkula dhe mora me vete disa rrënjë zambaku mbështjellë me pak tokë Dibre. Një rrënjë nga ky zambak e shkula mbrëmë dhe në shenjë nderimi e respekti për ty dhe familjen tuaj, në shenjë respekti për të gjithë njerëzit që kanë ardhë sot për të të përcjellë në banesën e fundit, shqiptarë e grekë, ta mbjell mbi dheun e varrit tënd. Jam i sigurt se kështu dheu i vendit fqinj që hodhëm mbi arkivolin tënd do të bëhet më i lehtë dhe shpirti do të prehet në qetësi.
Lamtumirë i dashur Luan !
Lamtumirë lofka e zemrës !

Athinë, varrezat e Zografos, 3 korrik 2004

*                 *                 *

Më ka ndodhur edhe herë të tjera të flas në lamtumira njerëzore. Më ka ndodhë të më mblidhet një komb në fyt e të mos mundem ta nxjerr fjalën të plotë, por ta murmuris. Më ka ndodhë që lotët të derdhen nga liqeni njerëzor thellë syve. Si atë ditë në varrezat e Zografos në Athinë, jo, nuk më ka ndodhë kurrë. Zëri mu mor e lotët e lagën letrën që mbaja në dorë, lagën truallin e varrezave ku qëndroja. Ishte një lot larg vendlindjes, lot malli, lot që të djeg në shpirt.
Nxora nga çanta zambakun. Preka rrënjët dhe dheun e vendlindjes sime, përkëdhela dhe i ngrita lart gjethet e gjelbërta. Thirra vajzën e Luanit,  lotët e së cilës kishin mbledhë rrëketë mbi mjekër e rridhnin krua.
U afrua duke belbëzuar “Ç’njeri je ti që the aq fjalë të bukura për babin tim?”
I kryqëzuam duart mbi dheun e freskët që kishte marrë formë piramideje. Hapëm një gropë dhe vendosëm me kujdes rrënjët e zambakut. I mbuluam…
Dikush na zgjati një shishe me ujë. Vajza e mori dhe e hodhi në rrënjë me kujdesin e njeriut që pret diçka të ndodhë. Uji u tret thellë dheut të freskët…
Atë ditë në varrim mungonte djali. Pa dokumente, një fshesë greke e kishte larguar si të padëshiruar…
Shkrepa disa herë aparatin fotografik. Nga filmi fiksova dhe kam në album një fotografi e në negativ shumë.
Nuk po e përcjell, po e mbaj për vete si kujtim të një dhimbjeje nga dhimbjet e mija të kurbetit.
I kërkova Lindës një fotografi të Luanit në jetë. I kërkova edhe letrën me lotët e derdhur atë ditë në varrezat e Zografos të Athinës. Mbi të nuk ishin vetëm shenjat e lotëve të mi. Ishin edhe të Lindës, edhe të… E skanova dhe e futa në kujtesën elektronike të kompjuterit…
Edhe letrën, edhe fotografinë, bashkë me dhimbjen për një njeri që u tret larg vendlindjes, po i përcjell.
Po i përcjell për të çliruar e qetësuar veten. Gjatë, shumë gjatë e kam mbajt amanetin…
Po i përcjell për tua kujtuar të gjithë atyre që e njohën dhe e deshën…

Athinë, 16 janar 2016

Comments

comments

Share.

About Author

Abdurahim Ashiku

Leave A Reply

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.